�aneta �muda-Kozina,  miesi�cznik Pies, sierpie� 2013
Coraz wi�cej miast organizuje bezp�atne czipowanie ps�w. Za�o�eniem takiego znakowania jest szybka i niezawodna identyfikacja zwierz�t, zw�aszcza je�li si� zagubi� i trzeba u�atwi� im powr�t do w�a�ciciela. Czy rzeczywi�cie mikroczip chroni twojego pupila przed bezdomno�ci�?

M�ody szaro-bia�y husky przez kilka godzin nerwowo biega� wzd�u� ruchliwej trasy pod Warszaw�. Jak si� tam znalaz�, nie wiadomo. W z�apanie psa zaanga�owa�o si� kilka os�b, bo zdezorientowany, robi� uniki i by� nieufny. W ka�dej chwili w pop�ochu m�g� wbiec wprost pod samochody. Wreszcie uda�o si� podst�pem schwyci� uciekiniera. W lecznicy weterynaryjnej okaza�o si�, �e ma czipa. Uff! Teraz na pewno uda si� odszuka� jego w�a�ciciela! Lekarz weterynarii przesun�� czytnikiem po szyi psa, odczyta� numer, kt�ry si� wy�wietli�, i rozpocz�� przeszukiwanie baz danych, jedna po drugiej, najpierw og�lnopolskich, p�niej lokalnych... bez rezultatu. Husky nie by� zarejestrowany w �adnej dost�pnej bazie. Zamiast wr�ci� do domu, trafi� do schroniska.

Nieskuteczne czipowanie
Takie przypadki zdarzaj� si� w Polsce cz�sto, gdy� nie dzia�a u nas jedna, zintegrowana baza danych, lecz kilkana�cie, kt�re rejestruj� informacje o tak oznakowanych zwierz�tach. Wi�kszo�� z nich to lokalne zbiory zgromadzone w komputerach urz�d�w miejskich, schronisk, lekarzy weterynarii. Zwierz� zaczipowane w niewielkim mie�cie i zapisane w tamtejszym rejestrze nie ma szans na bycie odnalezionym, gdy zginie w innej cz�ci Polski, np. podczas wyjazdu z opiekunem na wakacje czy wystaw�.

Organizatorzy bezp�atnego czipowania ps�w w gminach i miastach cz�sto nie informuj� w�a�ciciela o konieczno�ci rejestracji zwierz�cia w og�lnopolskiej bazie danych, bo zwykle nie wiedz�, �e takie istniej�. Nie wspominaj� te� o tym niekt�rzy lekarze weterynarii, tylko ewidencjonuj� numery czip�w w bazach firm, od kt�rych je sprowadzaj�, albo czasem oczekuj� dodatkowej op�aty za umieszczenie informacji w innych bazach.

Naprzeciw potrzebom
Ju� kilka lat temu w�adze niekt�rych polskich miast wprowadzi�y na swoim terenie obowi�zek trwa�ego oznakowania zwierz�t poprzez tatuowanie lub czipowanie. O ile tatua� w naszym kraju jest dost�pny w zasadzie dla rasowych ps�w z rodowodem, o tyle z czipowania mog� skorzysta� wszystkie czworonogi, niezale�nie od ich pochodzenia i zamo�no�ci opiekun�w. Urz�dy miejskie wprowadzi�y bowiem symboliczn� op�at� lub te� przeprowadza�y akcje darmowego znakowania. Jednak nie wszystkim w�a�cicielom by�o to na r�k�. Albo bali si�, �e b�d� musieli zacz�� p�aci� za zwierz� podatki, albo nie chcieli ujawnia� swoich danych, albo obawiali si� b�lu pupila.

Do czipowania i rozpowszechniania na szerok� skal� informacji na ten temat przy��czy�a si� Warszawa. W trzeciej edycji tej akcji psy b�d� bezp�atnie znakowane do 15 grudnia. Miasto prowadzi lokaln� baz� danych animalum.um.warszawa.pl, w kt�rej rejestruje wszystkie oznakowane podczas bezp�atnej kampanii czworonogi oraz te opuszczaj�ce schronisko Na Paluchu.

- Od 2007 roku zaczipowali�my prawie 20 tysi�cy ps�w. Zainteresowanie jest du�e. W tym roku zakupili�my 16 tysi�cy kolejnych czip�w - m�wi Agnieszka K��b z Wydzia�u Prasowego Urz�du m.st. Warszawy. - Je�li psy oznakowane u nas zagubi� si� w innych cz�ciach Polski, zostan� b�yskawicznie odnalezione w naszej bazie, kiedy lekarz weterynarii odczyta numer ich czipa.

Nic nie stoi na przeszkodzie, �eby w�a�ciciel, za po�rednictwem internetu, sam dodatkowo zarejestrowa� psa w bazie og�lnopolskiej.

- Jest to bardzo proste, wystarczy si� zalogowa� i wype�ni� konieczne rubryki. Po kilku minutach dane psa i kontakt do w�a�ciciela znajd� si� w systemie - m�wi Ania, kt�ra w�a�nie zarejestrowa�a swojego buldo�ka francuskiego w bazie og�lnopolskiej.

Dost�pna dla ka�dego
Jako og�lnopolska, bezp�atna i dost�pna dla ka�dego zosta�a pomy�lana mi�dzy innymi baza Safe-Animal (www.safe-animal.eu). Jest ona sprz�ona z Europetnet w Brukseli, dzi�ki czemu w momencie wpisania danego numeru czipa do wyszukiwarki www.europetnet.com i jego odnalezienia system natychmiast przekierowuje zainteresowanego do bazy, w kt�rej zwierz� zosta�o zarejestrowane. W biurze Safe-Animal przez 24 godziny na dob� dzia�a pogotowie SOS, kt�re ju� niejednokrotnie przyczyni�o si� do odszukania w�a�cicieli zaginionych zwierz�t.

Od pewnego czasu tw�rcy tej og�lnopolskiej bazy danych staraj� si� zainteresowa� swoim projektem w�adze miast i gmin, by wsp�lnie zadba� o dobro zwierz�t.

- Ju� teraz razem z Safe-Animal dzia�a wi�kszo�� baz miejskich i schronisk dla bezdomnych zwierz�t - m�wi Bartosz Mackiewicz pomys�odawca i w�a�ciciel bazy Safe-Animal. - To prze�omowy krok, kt�ry wreszcie pozwala na umiejscowienie danych w jednym, og�lnodost�pnym zbiorze. Zg�aszaj� si� do nas nawet te miasta, kt�re kiedy� prowadzi�y pilota�owe akcje czipowania.

O co tyle szumu?
Wielu ludzi zastanawia si� nad tym, czy wszczepienie pupilowi cia�a obcego pod sk�r� nie b�dzie dla niego szkodliwe, co wi�cej, bolesne. Tymczasem wprowadzenie czipa (inaczej zwanego transponderem) nie wi��e si� z cierpieniem psa, gdy� przypomina rutynowe szczepienie. Zw�aszcza �e jest on niewielki - ma wymiary 2,21 x 12 mm, dlatego nazywa si� go te� mikroczipem. Sk�ada si� z elektronicznego uk�adu scalonego i cewki - anteny, umieszczonych w szklanej pow�oce bioglas zapobiegaj�cej przedostawaniu si� do niego p�yn�w wewn�trzustrojowych, kt�re mog�yby uszkodzi� uk�ad scalony. Ta szklana kapsu�ka jest oboj�tna dla organizmu psa, sterylna i cz�sto wyposa�ona w polimerow� pow�ok� antymigracyjn�. Tak wi�c czip do�ywotnio pozostaje w miejscu wszczepienia, czyli z lewej strony szyi. Sporadycznie zdarza si�, �e ?w�druje? po ciele psiaka.

- Podczas badania czteromiesi�cznej buldo�ki mojej znajomej okaza�o si�, �e mikroczipa nie mo�na odczyta�, bo nie ma go tam, gdzie zosta� wprowadzony dwa miesi�ce wcze�niej - m�wi Ania. - Po dok�adnych ogl�dzinach odnaleziono go pod pach�. Mo�e to by� problemem, kiedy pies zginie i znajdzie si� w schronisku, gdy� zapewne nikt nie b�dzie szuka� identyfikatora pod pach� czy w innych miejscach w ciele. Po prostu uznaj�, �e pies nie ma czipa - martwi si� Ania.

Ka�dy transponder ma numer sk�adaj�cy si� z 15 cyfr. Trzy pierwsze wskazuj� na producenta lub s� kodem kraju, w kt�rym b�d� u�ywane i rejestrowane. Polsce przypisano numer 616, jednak do tej pory nie wprowadzono u nas rozporz�dzenia o u�ywaniu go jako identyfikuj�cego nasz kraj. Nie ma mo�liwo�ci, by cyfry si� powt�rzy�y, gdy� s� przypisywane do czipa w trakcie jego produkcji wed�ug numeracji, kt�r� ka�dej firmie odg�rnie nadaje ICAR (Inernational Committee For Animal Recording) z siedzib� w Rzymie. Fabryczny mikroczip zawiera tylko unikalny zestaw cyfr. Dopiero po zarejestrowaniu tego numeru w bazie danych przypisuje si� mu wszystkie niezb�dne informacje maj�ce na celu identyfikacj� psa i jego w�a�ciciela.

Co kryje baza danych?
Rejestruj�c psa w og�lnopolskiej bazie danych, trzeba jedynie dok�adnie wpisa� numer transpondera wszczepionego pupilowi i wype�ni� wymagane pola. Wpisuje si� w nie wszystkie niezb�dne dane, kt�re mog� pom�c w szybkim skontaktowaniu si� z w�a�cicielem, kiedy czworon�g zaginie i zostanie odnaleziony przez kogo�, kto zg�osi si� z nim do lecznicy odczytuj�cej informacje zawarte w czipie.

- Zainteresowani loguj� si� do bazy i wprowadzaj� dane bezpo�rednio na serwer, gdzie s� one szyfrowane i zabezpieczane specjalny certyfikatem - protoko�em. Dok�adnie takim samym, jakim pos�uguj� si� obecnie wszystkie banki na �wiecie - t�umaczy Bartosz Mackiewicz. - Dost�p niepo��danych os�b do archiwizowanych danych jest wi�c wykluczony.

Elektroniczne wpadki
Nie zawsze czipy s� skuteczne, nawet prawid�owo wszczepione. Przekona�a si� o tym Beata Fedak, kt�ra sze�� lat temu kupi�a szczeni� doga niemieckiego we W�oszech. Pies mia� mikroczipa, kt�rego numer by� wpisany do ksi��eczki zdrowia i do rodowodu. Kiedy podr�s�, pani Beata postanowi�a zrobi� mu prze�wietlenie na dysplazj�. Przed badaniem lekarz weterynarii chcia� zidentyfikowa� doga czytnikiem czip�w, lecz niestety ten, kt�rego u�ywa� (powszechnie stosowany firmy Merial) nie odczyta� transpondera. W zwi�zku z tym lekarz, nie mog�c potwierdzi� to�samo�ci psa, odm�wi� wykonania us�ugi.

- Zadzwoni�am do w�oskiej hodowczyni, �eby ustali�, jakiego czytnika u�ywa jej lekarz - m�wi opiekunka doga. - Okaza�o si�, �e czip by� sprawdzany urz�dzeniem firmy Bayer, a nasi lekarze weterynarii dysponuj� czytnikami firmy Merial. Co ciekawe, w Polsce by�y w�wczas tylko dwa czytniki Bayera.

Pani Beata odnalaz�a lecznic� korzystaj�c� z takiego urz�dzenia i czip bez problemu zosta� odczytany. Problem powt�rzy� si� przy wydawaniu paszportu, dlatego lekarz postanowi� wszczepi� kolejny mikropocesor, kompatybilny z jego czytnikiem.

- Te przygody sprawi�y, �e zawsze kiedy jecha�am na zagraniczne wystawy, na kt�rych czasami sprawdza si� czipy przy wej�ciu, denerwowa�am si�, czy czytnik organizator�w przeczyta ten w�a�ciwy czip z rodowodu, kt�ry jest wa�niejszy od drugiego, bo to on pozwala potwierdzi� to�samo�� psa - wyja�nia Beata Fedak. - W�a�ciwie, �eby si� nie stresowa�, powinnam mie� w�asny czytnik firmy Bayer, kt�ry kosztuje oko�o 3000 z�. Obecnie taka sytuacja nie powinna si� zdarzy�, gdy� i mikroczipy, i czytniki s� produkowane tak, by by�y ze sob� kompatybilne.

Idzie nowe
Do akcji czipowania szykuje si� Zwi�zek Kynologiczny w Polsce, kt�ry chce wprowadzi� obowi�zek elektronicznego znakowania. Planuje z ni� ruszy� w przysz�ym roku, gdy� tylko do 2011 roku psom wyje�d�aj�cym za granic� wystarczy sam tatua�, p�niej b�d� musia�y mie� mikroczipy.

- Aby program zadzia�a� w�a�ciwie, nie wystarczy si� skupi� na obowi�zku czipowania. Wymaga to wielu przemy�le�: kto b�dzie to robi�, w kt�rym momencie nast�pi rejestracja w bazie danych itp. Oddzia�y Zwi�zku b�d� musia�y zakupi� czytniki, �eby podczas przegl�du miotu identyfikowa� szczeni�ta na podstawie numer�w czip�w - m�wi Barbara Larska, przewodnicz�ca do spraw hodowlanych ZKwP. - Nie b�dziemy tworzy� kolejnej bazy danych, chyba �e dodatkow�, wewn�trzn�, na potrzeby Zwi�zku. Czipy powinny by� wpisane do og�lnopolskiej bazy. Niestety w Polsce jest ich kilka, a ka�dy w�a�ciciel bazy zaczipowanych zwierz�t twierdzi, �e jego jest og�lnopolska. Nie ma jednak po��czenia mi�dzy tymi bazami. Dop�ki nie b�dzie jednej, wsp�lnej, dop�ty czipowanie nie b�dzie skuteczne. Psa z tatua�em bardzo �atwo zidentyfikowa�, natomiast odszukanie w�a�ciciela czworonoga z czipem niezarejestrowanym w jednej jedynej og�lnopolskiej bazie graniczy z cudem.

Dla rasowca tatua�
W naszym kraju wszystkie psy maj�ce rodow�d Zwi�zku Kynologicznego w Polsce musz� mie� tatua�. Tak identyfikuje si� szczeni� jeszcze u hodowcy. Tatua� sk�ada si� z litery i ci�gu trzech cyfr. Litera umieszczona z przodu lub z ty�u numeru oznacza oddzia� Zwi�zku Kynologicznego, natomiast cyfry s� numerem, pod jakim zapisane jest szczeni� danej rasy w danym oddziale (np. wz�r tatua�u w oddziale warszawskim to: A000, natomiast w Kielcach: 000H). Tatua�e umieszcza si� w uchu (lewym lub prawym) albo pachwinie (lewej lub prawej) w zale�no�ci od rasy psa, preferencji w�a�ciciela i tatuuj�cego oraz zgodnie z wytycznymi Zwi�zku. Do nanoszenia numeru s�u�y metalowa tatuownica zaciskowa - ma�e igie�ki u�o�one w odpowiedni numer wt�aczaj� specjalny barwnik pod sk�r�. Ta metoda jest bardzo szybka (tatuowanie trwa zaledwie kilka sekund), ale zdarza si�, �e �le wykonany tatua� po kilku latach przestaje by� czytelny. Dlatego lepiej u�y� sprz�tu podobnego do tego, jaki stosuje si� w zak�adach tatua�u dla ludzi. Naniesienie trwa�ego numeru to bardzo skuteczna metoda, jest on wyra�ny przez lata. Tyle �e zabieg trwa kilka minut, a wtedy szczeni�, szczeg�lnie du�ej rasy, wierci si� i trudno je utrzyma�, wi�c hodowcy cz�sto rezygnuj� z takiego tatuowania.

Pami�taj o adres�wce!
Zanim zacz�to wprowadza� mikroczipy, najlepszym zabezpieczeniem czworonoga przed zagubieniem by�o umieszczenie na jego obro�y adres�wki z dok�adnymi danymi w�a�ciciela i numerem telefonu.

- To najlepsza forma znakowania - m�wi Ewa Pszcz�kowska od lat pracuj�ca w warszawskim schronisku Na Paluchu i dzia�aj�ca w partii Zieloni 2004. - Zwyk�y cz�owiek, kt�ry znajdzie b��kaj�cego si� psa, nie dysponuje urz�dzeniem do odczytywania czip�w. Nie zawsze te� przyjdzie mu do g�owy szukanie tatua�u, kt�ry cz�sto jest niewyra�ny. Natomiast adres�wk� zobaczy, otworzy i skontaktuje si� z w�a�cicielem.

- Poniewa� bezpiecze�stwo mojego psa jest dla mnie bardzo wa�ne, dlatego chocia� ma on czipa, zawsze zak�adam mu szeleczki z adres�wk� - potwierdza Ania, opiekunka buldo�ka. - Teraz wiem, �e jest zabezpieczony na dwie�cie procent!

�r�d�o

Nasz komentarz: opr�cz bazy Safe-Animal istniej� w Polsce jeszcze dwie bazy danych skojarzone z European Pet Network
- ANIMAL ID - tylko dla weterynarzy
- Polskie Towarzystwo Identyfikacji i Rejestracji Zwierz�t