Igor T. Miecik 04 maja 2013
Cz�� schronisk dla bezdomnych ps�w to w rzeczywisto�ci obozy �mierci. Dowody na to zebra� nietrudno. Trudniej w Polsce ukara� kogo� za zarabianie na mordowaniu zwierzak�w.
Bezdomne psy to w Polsce ca�a ga��� biznesu.Dok�adniej ?hyclowskiego przemys�u?, jak m�wi Tadeusz Wypych z fundacji Argos.

Ten ?hyclowski przemys�? ma r�ne oblicza: od st�oczonych za drutem p�dzikich watah do ledwie przysypanych ziemi� w przydro�nym rowie dziesi�tek sztuk padliny. Mo�na tak albo tak, ale im wi�cej, tym lepiej, bo p�aci si� od sztuki.
Ustaw� o ochronie zwierz�t Sejm nowelizuje regularnie, ostatni raz zrobi� to w zesz�ym roku, ale og�lne zasady pozostaj� bez zmian. Gmina ma od�owi� bezdomne zwierz�ta i zapewni� im opiek�. Najprostszy spos�b zapewnienia opieki polega na tym, �e p�aci si� komu�, kto sprawi, �e od�owiony pies raz na zawsze zniknie z terenu gminy. P�aci si� najcz�ciej jednorazowo ? od tysi�ca do dw�ch tysi�cy z�otych.
1.
Siedemdziesi�t organizacji zajmuj�cych si� pomoc� bezdomnym psom opublikowa�o kilka tygodni temu list otwarty, w kt�rym ��daj� likwidacji ? jak to nazywaj� ? ?polskiego obozu �mierci? dla ps�w. Ten ?ob�z?, zbudowany w odludnym terenie, z dala od ludzkich oczu, to schronisko dla ps�w w Wojtyszkach ko�o Sieradza. Prawie pi�� tysi�cy ps�w, opr�cz nich koty, ptaki, konie, a nawet kilka jak�w.
Schronisko w Wojtyszkach to prywatny interes. W�a�ciciel, Longin Siemi�ski, przyjmuje go�ci ch�tnie. Oprowadza, pokazuje kolejne zagrody. Ka�da 20 na 30 metr�w. I w ka�dej oko�o stu ps�w. Wzd�u� jednego boku zagrody drewniana wiata do ochrony przed wiatrem i deszczem. Szcz�cia w tych zagrodach raczej nie ma, ale �mierci nigdzie nie wida�.
Siemi�ski ch�tnie rzuca liczbami, kt�re pokazuj� skal� przedsi�wzi�cia: ? Stu pracownik�w, dziesi�ciu weterynarzy, 80 ton w�gla rocznie, 90 ton psich odchod�w miesi�cznie i dziennie 4 tony mi�sa. Fabryka.
? Fabryka ? kiwa g�ow� Tadeusz Wypych. ? Ma�o fabryka, prawdziwy przemys�.
Biuro Wypycha nie zajmuje si� ratowaniem pojedynczych zwierz�t, pr�buje doprowadzi� do zmiany ca�ego systemu, kt�ry �yje z bezdomno�ci ps�w. ? Wystarczy spojrze� na list� organizacji dobroczynnych zajmuj�cych si� psami czy kotami. S� ich setki ? m�wi Wypych. ? A to znaczy, �e nie brakuje w Polsce na to pieni�dzy.
Wypych w�tpi, by w Wojtyszkach zabijano zwierz�ta dla zysku. Je�li ju� zosta� przy terminologii z listu otwartego prozwierz�cych organizacji, to schronisko Siemi�skiego jest bardziej obozem koncentracyjnym ni� obozem �mierci.
Siemi�ski t�umaczy: ? Czy mnie si� op�aca zlikwidowa� psa, �eby co� zarobi�? Nie op�aca si�. Jako do niedawna jedyny w Polsce pobieram od gmin za ka�dego psa stawk� nie jednorazow�, ale dobow� ? w skali miesi�ca to 180 z�.
Przedsi�biorca twierdzi, �e dobowa stawka to jego autorski pomys�. Jest z niego dumny. M�wi: ? Gdyby wszystkie schroniska rozlicza�y si� w ten spos�b, to nie by�oby psich oboz�w �mierci. Bo one istniej�. Tyle �e nie w Wojtyszkach.
2.
Adres, kt�ry podaje Siemi�ski, to konkurencja. Schronisko w Zgierzu prowadzone przez fundacj� Medor El�biety Andrzejewskiej. W ubieg�ym roku oba schroniska pok��ci�y si� o 117 ps�w z Aleksandrowa ��dzkiego. Z punktu widzenia Siemi�skiego te 117 ps�w to ponad 21 tys. z� miesi�cznie. Dla schronisk, kt�re przyjmuj� od gmin op�at� jednorazow�, to nawet 234 tys. z�. Burmistrz Aleksandrowa chcia� przenie�� swoje gminne psy z Wojtyszek do Zgierza. Siemi�ski si� na to nie zgadza�. ? W Zgierzu je zabij�. Jak tylko zainkasuj� pieni�dze z gminy, to zabij� ? przekonywa�. Pojecha� ze swoimi lud�mi do Zgierza, z �opatami. Pod p�otem schroniska fundacji Medor wykopali dwa martwe psy. Oba by�y zaczipowane ? z podsk�rn� elektroniczn� metryk�, jak� wszczepia si� psom od�owionym i odstawionym do schroniska. Na podstawie czip�w nietrudno by�o ustali�, �e pochodzi�y ze schroniska Andrzejewskiej. A tam nikt nie potrafi� wyt�umaczy�, jak trafi�y do ziemi.
Tadeusz Wypych zna El�biet� Andrzejewsk�. Nie wierzy, �e mog�aby z premedytacj� dla pieni�dzy zabija� psy. Radzi szuka� psich morderc�w za pomoc� raport�w ze schronisk sporz�dzanych raz do roku przez Inspekcj� Weterynaryjn�. Raporty podaj�, ile ps�w przebywa w schronisku, ile przyj�to i ile z r�nych przyczyn (adopcja, �mier�, u�pienie, ucieczka) z ewidencji skre�lono. Zgodnie z przepisami ka�dy zdech�y pies musi by� uj�ty w ewidencji, a padlina odebrana i zarejestrowana przez firm� utylizacyjn�. Je�li bilans si� nie zgadza i ps�w brakuje, t�umaczy Wypych, jest to dow�d na istnienie szarej strefy nierejestrowanych zgon�w ? �lad dzia�ania tych, kt�rzy zarabiaj� na zabijaniu bezdomnych ps�w. Mo�na te� pr�bowa� i�� tropem skandali, kt�re wybucha�y wok� konkretnych schronisk ? bo je�li gdzie� psy by�y g�odne, chore i m�czone, to zapewne by�y tak�e zabijane.
3.
Skandal ostatni, z roku ubieg�ego ? Korabiewice. Schronisko prowadzone przez fundacj� Magdy Sz. Plac�wk� przej�a inna fundacja ? Viva, a spraw� maltretowania ps�w zaj�a si� prokuratura.
Schronisko w Korabiewicach to 16 hektar�w w malowniczej okolicy, 70 km od Warszawy. �yje tu prawie czterysta ps�w i kilkana�cie innych zwierz�t. Wok� boks�w z czworonogami krz�taj� si� m�odzi ludzie, wolontariusze fundacji Viva. Wci�� trwaj� porz�dki, usuwanie �lad�w horroru.
Jedna z wolontariuszek, Joanna Karpijewicz, opisuje ten horror: ? Zwierz�ta ton�ce w zamarzaj�cych fekaliach. I my, wolontariuszki. Roznosz�ce jedzenie, bo pracownicy jeszcze si� tym nie zd��yli zaj��, chocia� ju� po�udnie. Wpychaj�ce go�e r�ce mi�dzy psy walcz�ce na �mier� i �ycie o dost�p do miski. Wyci�gaj�ce nieszcz�nika, konaj�cego gdzie� w k�cie rozpadaj�cej si� budy. P�dz�ce na z�amanie karku do weterynarza z suczk�, kt�ra ledwie czo�ga�a si� do miski z powodu krwawi�cego guza wielko�ci �liwki. B�agaj�ce o wydanie zwierz�cia do nowego domu. I zawsze, niezmiennie s�ysz�ce od pracownik�w, �e niczego nie mo�na bez zgody w�a�cicielki.

? A zabijanie? Jak to si� odbywa�o?
Odpowiada inna wolontariuszka: ? O tym mog� powiedzie� tylko byli pracownicy fundacji Magdy Sz. I ona sama. Do�y pe�ne martwych ps�w znale�li�my tu� za ogrodzeniem. A w nich dziesi�tki sztuk �wie�ej jeszcze padliny i mn�stwo bielej�cych ju� ko�ci.
W Korabiewicach bilans Inspekcji Weterynaryjnej nie dopina� si� od lat, ps�w wci�� brakowa�o. Jednego roku kilkunastu, innego kilkudziesi�ciu, a w rekordowym 2008 ? a� 459.
Ale w schronisku Magdy Sz. wcale nie bito rekord�w, je�li chodzi o liczb� brakuj�cych ps�w. W wielu plac�wkach gin�y setki sztuk rocznie. Wed�ug Inspekcji Weterynaryjnej w latach 2006-2009 najwi�cej ps�w znikn�o ze schronisk w Bia�ogardzie (832), Nowym Dworze ko�o Lubartowa (618), �odzi (582) i a� 1069 w zamkni�tym w 2008 roku schronisku w Wo�ominie.
? Spraw� Wo�omina bada� dwa lata temu wynaj�ty przez kilka organizacji obro�c�w zwierz�t prywatny detektyw ? wspomina jedna z aktywistek. ? Facet trafi� przy tej okazji na wietnamskie psie rze�nie i dziwaczny eksport dziesi�tek ps�w do Niemiec. Nie doko�czy� pracy. Znaleziono go z rozbit� g�ow�, martwego.
W 2011 roku sytuacj� w polskich schroniskach zaj�a si� Najwy�sza Izba Kontroli. Stwierdzi�a, �e nielegalne zabijanie ps�w mo�e by� te� tuszowane przez fa�szowanie dokumentacji. Sytuacja, kiedy ps�w w ewidencji schronisk po prostu brakuje, to bowiem skrajno��. Manipulacja danymi jest znacznie subtelniejsza. NIK raportuje, �e 30 proc. kontrolowanych schronisk prowadzi�o dokumentacj� nierzetelnie. Efekt? Nie da si� ustali� faktycznej liczby ps�w, kt�re si� przez te plac�wki przewin�y, ani te� okre�li�, co si� z nimi sta�o p�niej.
I tak: w Wieluniu ba�agan w dokumentacji nie pozwala� na pe�ne identyfikowanie zwierz�t, ustalenie rzeczywistego stanu ps�w w schronisku i faktycznej liczby zgon�w. W Bytomiu mimo 53 kontroli przeprowadzonych w ci�gu trzech lat przez s�u�by weterynaryjne i miejskie nie zdo�ano ustali� przyczyn wysokiego wska�nika �miertelno�ci zwierz�t (48,1 proc.) i podejrzanie masowych ucieczek ze schroniska (ponad 200 zwierz�t). W schronisku dla zwierz�t w Ma�oszycach dokumentacja ? wed�ug przedsi�biorcy prowadz�cego schronisko ? zosta�a omy�kowo spalona podczas prowadzonego w plac�wce remontu. O Korabiewicach inspektorzy NIK napisali: ?Do rejestru nie wpisywano wszystkich ps�w, kt�rych przyj�cie potwierdzono osobom dostarczaj�cym je do schroniska. Z analizy danych zawartych w rejestrze wynika, �e w latach 2008-2011 do schroniska przyj�to 930 ps�w, podczas gdy wed�ug informacji z 15 gmin w tym okresie z ich terenu dostarczono do Korabiewic 1753 psy?.
Fundacja Argos wyliczy�a, �e w ci�gu czterech lat firmy wykonuj�ce zlecenia gmin mazowieckich zarobi�y na likwidacji ps�w 1,6 mln z�.
4.
Dlaczego psy trafiaj� w r�ce ludzi, kt�rzy gotowi s� je zabi� dla zysku?
Schronisk samorz�dowych ? gminnych, powiatowych czy miejskich ? jest ma�o, zaledwie kilka w ca�ej Polsce. Mi�dzy innymi dlatego, �e to spora inwestycja: koszt za�o�enia porz�dnego schroniska z zakupem ziemi i ca�� konieczn� infrastruktur� to od p� miliona do nawet miliona z�otych. A przecie� jeszcze trzeba to utrzyma�. No i ka�da afera staje si� od razu k�opotem politycznym ? grozi przegranymi wyborami samorz�dowymi. Po co si� w to �adowa�? Tym bardziej �e ustawa o ochronie zwierz�t nie wymaga od samorz�d�w, by budowa�y w�asne schroniska. Maj� jedynie niesprecyzowany obowi�zek wy�apywania i zapewnienia opieki bezdomnym zwierz�tom. Gminy wol� wi�c zleca� t� opiek� podmiotom zewn�trznym.
Tadeusz Wypych: ? W ten spos�b schroniska dla bezdomnych zwierz�t w Polsce staj� si� ? wbrew nazwie ? zak�adami likwidacji zwierz�t, nale��cymi do bran�y gospodarki odpadami.
Pod pozorem zapewniania opieki wyci�ga si� z bud�et�w gmin setki tysi�cy z�otych na wy�apanie ps�w, o kt�rych cz�sto wiadomo z g�ry, �e b�d� w schronisku skazane na �mier�. Gminy p�ac� bowiem za pozbycie si� zwierz�cia, a nie za opiek� nad nim. I to p�ac� cz�sto byle komu. Wed�ug NIK 44 proc. gmin nie okre�li�o wymaga�, jakie powinien spe�nia� przedsi�biorca prowadz�cy schronisko, a ponad jedna trzecia zleca�a od�awianie bezdomnych zwierz�t przypadkowym firmom albo nawet prywatnym osobom. Bywa, �e psy trafiaj� nie do schronisk, ale do przytulisk albo tzw. hoteli. Ta zmiana nazwy ma znaczenie, bo pozwala na dzia�alno�� poza kontrol� Inspekcji Weterynaryjnej, czyli w praktyce poza jak�kolwiek kontrol�.
Cz�sto psy morduje si�, nim w og�le trafi� do schroniska. Tak jest najtaniej. Na przyk�ad w Starachowicach radni uchwalili regulamin utrzymania czysto�ci na terenie miasta, zgodnie z kt�rym ka�dy pies pozostaj�cy bez opieki w miejscu publicznym jest zwierz�ciem nadmiernie agresywnym i jako taki mo�e zosta� u�piony. Na podstawie tego zapisu w ostatnich dw�ch latach u�piono 400 zwierz�t, 98 proc. wy�apanych. W podkieleckiej gminie Mak�w radni og�osili w zesz�ym roku podobn� regu��: ?W celu ograniczenia populacji zwierz�t domowych, a w szczeg�lno�ci bezdomnych ps�w i kot�w, przewiduje si� prowadzenie dora�nego u�miercania tych zwierz�t w uzasadnionych przypadkach?.
5.
Jednak takie rozwi�zania s� mimo wszystko rzadko�ci�, bo zabijanie oznacza ryzyko konfliktu z mi�o�nikami zwierz�t. Na to lokalni politycy nie maj� ochoty. Cz�ciej gminy wol� nie wiedzie�, co si� stanie z psem, kt�ry zniknie z ich terenu.
? Ze statystyk wynika, �e wi�kszo�� przyjmowanych do schronisk ps�w oddawana jest do adopcji, ale te dane s� zasadniczo niesprawdzalne ? m�wi Tadeusz Wypych. ? Adopcje, imprezy, zbi�rki, apele prasowe zapewniaj� akceptacj� spo�eczn� dla schronisk oraz koj� serca publiczno�ci. Dzi�ki skutecznemu piarowi psi morderca mo�e sta� si� w oczach spo�ecze�stwa szlachetnym opiekunem bezdomnych zwierz�t. Efektem jest nap�yw darowizn i kolejnych zlece� z gmin.
Tego, co rzeczywi�cie dzieje si� z psami, kt�re schroniska zadeklarowa�y jako oddane do adopcji, nikt w Polsce nie bada. Tylko raz, kilka lat temu, podczas procesu karnego w sprawie nadu�y� oraz maltretowania zwierz�t w schronisku w Krzyczkach, prokurator sprawdzi� dalsze losy adoptowanych ps�w. Okaza�o si�, �e w 90 proc. przypadk�w �adnych adopcji nie by�o. Zmy�lone by�y imiona, nazwiska, numery dokument�w to�samo�ci nowych w�a�cicieli czworonog�w, z sufitu by�y brane ich adresy. Wpisywano nawet nieistniej�ce ulice rzeczywi�cie istniej�cych miejscowo�ci.
6.
Tadeusz Wypych m�wi, �e przed laty, gdy schronisko w Wojtyszkach dopiero rusza�o, rzeczywi�cie znikn�o tam a� 4 tysi�ce ps�w. Jednak jest pewien, �e teraz co� takiego nie mog�oby si� powt�rzy�. ? Siemi�ski musi si� pilnowa�, bo prowadzi najwi�ksze schronisko w Europie, jest na widoku i dobrze zarabia na p�aconej mu przez gminy stawce dobowej. A jak nie ma psa, to nie ma zysku.
W latach 2005-2010 gminy zap�aci�y Longinowi Siemi�skiemu 17 mln z�otych. To suma, kt�ra starczy�aby na budow� kilkunastu schronisk, w kt�rych zwierz�ta by�yby trzymane w bardziej humanitarnych warunkach. Tyle �e na razie nikomu nie op�aca si� tych schronisk zbudowa�.

�r�d�o: Newsweek