Nie czepia� si� czipa

Samorz�dy nak�adaj� na obywateli obowi�zek czipowania ps�w. Ca�a Europa dawno uzna�a to za logiczne i po�yteczne. Ale polskie s�dy ? za sprzeczne z konstytucj�.

W krajach europejskich ps�w jest mniej ni� w Polsce, a znakowanie ju� od kilku lat prawie wsz�dzie jest obowi�zkowe.

 

 

Wi�kszo�� schronisk w Polsce znakuje zwierz�ta i te dane te� trafiaj� do Europetnetu. Ale s� takie przytuliska, kt�re wszczepiaj� czipy i nigdzie ich nie rejestruj�.

Mikroczip jest kapsu�k� wielko�ci ziarenka ry�u, wszczepian� pod sk�r� zwierz�cia w okolice karku. Wprowadza si� go specjaln�, grub� ig��, czyli pies dostaje po prostu niemal bezbolesny zastrzyk. W kapsu�ce jest mikroprocesor. Za pomoc� czytnika mo�na odczyta� zapisany na czipie numer i odnale�� go potem w bazie danych.

Niby wszyscy s� za tym, �eby zwierz�ta by�y w Polsce oznakowane: i obro�cy praw zwierz�t, i politycy, i samorz�dowcy. Mimo to ci�gle nie udaje si� stworzy� nawet projektu odpowiedniej ustawy.

Czipowanie pomog�oby rozwi�za� mn�stwo problem�w, jakie dzi� mamy w kraju ze zwierz�tami ? od gigantycznej bezdomno�ci setek tysi�cy po trywialn� spraw� psich kup na trawnikach. Czip pozwoli�by odnale�� zwierz� zagubione lub w�a�ciciela, kt�ry je porzuci�. Umo�liwi�by te� �ciganie dr�czycieli zwierz�t. Dzi�ki obowi�zkowemu znakowaniu by� mo�e ja�niejsze sta�oby si�, �e posiadanie zwierz�cia to odpowiedzialno�� i decyzje o wzi�ciu czworonoga by�yby mniej pochopne. W konsekwencji liczba ps�w powinna si� zmniejszy�. Dzi� nawet nie wiadomo, ile ich jest w Polsce; szacuje si�, �e i 10 mln.

�eby nie gubi� i nie porzuca�

Firmy produkuj�ce mikroczipy zach�caj� w�a�cicieli czworonog�w do znakowania g��wnie pozytywn� motywacj�, zapewniaj�c, �e zwi�ksza to kilkukrotnie szanse na odnalezienie zagubionego zwierzaka. Ci, kt�rym zale�y na przyjacielu, oczywi�cie szukaj� do upad�ego, nie czekaj�c, a� pies trafi do schroniska, gdzie pracownik odczyta numer czipa. Tak by�o niedawno z Lal�, czteroletni� do�yc� arlekink�, kt�ra po wypadku samochodowym w szoku po prostu uciek�a. Szuka�o jej w pobliskich lasach kilkadziesi�t os�b, skrzykni�tych przez Internet, przez cztery dni i noce. Uda�o si�. Ale poszukiwania psa na tak� skal� w Polsce to ewenement.

Leo, siedmioletni rottweiler, nie mia� mikroczipa, ale mia� w uchu tatua�. Wolontariusze Rottki (fundacji zajmuj�cej si� pomoc� porzuconym rottweilerom) wyci�gn�li go z przydro�nego rowu w podwarszawskiej Koby�ce i zawie�li do lecznicy. Po numerze z tatua�u uda�o si� dotrze� do hodowcy, kt�ry pami�ta� nabywc�. Okaza�o si�, �e wycie�czony chorob� nowotworow� Leo le�a� w rowie nieca�e 2 km od domu, w kt�rym mieszka�.
? Dzwoni�am do jego w�a�ciciela, us�ysza�am, �e przez ostatnie miesi�ce Leo by� chory i �e nie interesuje go ju� los zwierz�cia ? m�wi Agnieszka Pawlicka, kt�ra z�o�y�a do prokuratury zawiadomienie o pope�nieniu przest�pstwa. Marek R., w�a�ciciel rottweilera, wyja�ni�, �e Leo uciek� z posesji p�tora miesi�ca wcze�niej. Prokurator uzna�, �e nie ma mowy o zn�caniu si� nad zwierz�ciem i post�powanie umorzy�. Mimo �e lekarz weterynarii z Koby�ki zezna�, i� pies by� chory i sugerowa� Markowi R. u�pienie zwierz�cia.

? Przera�aj�ce, �e kilkudziesi�ciu z�otych na skr�cenie cierpienia zwierz�ciu �a�uje cz�owiek �wietnie uposa�ony, dyrektor w mi�dzynarodowym koncernie elektronicznym ? m�wi Agnieszka Pawlicka. Z�o�y�a za�alenie na postanowienie Prokuratury Rejonowej w Wo�ominie.

W Polsce �yje by� mo�e nawet 300 tys. porzuconych ps�w. W�a�ciciele pozbywaj� si� ich pewni bezkarno�ci. Ustawa o powszechnym znakowaniu mog�aby na�o�y� na w�a�ciciela obowi�zek rejestracji zwierz�cia najp�niej 30 dni od zakupu, zawiadamiania o sprzeda�y, czyli o zmianie w�a�ciciela, o �mierci zwierz�cia i o jego zagubieniu. Mo�na by wprowadzi� kary finansowe za niepowiadomienie o zagini�ciu. A w razie od�owienia wa��saj�cego si� psa i przewiezienia go do schroniska obci��a� w�a�ciciela kosztami.

Samowola samorz�d�w

Nie mog�c si� doczeka� regulacji ustawowych, radni wielu polskich miast sami uchwalaj� obowi�zkowe znakowanie ps�w. Okazuje si�, �e nie maj� prawa tego robi�. Je�eli obywatel ukarany mandatem odwo�a si� do wojewody lub rzecznika praw obywatelskich, legalno�� nowych przepis�w miejskich rozpatrz� s�dy. I uznaj� je za bezprawne. Bo obowi�zek znakowania ps�w oznacza dla ich w�a�cicieli konieczno�� udost�pnienia swoich danych osobowych (imi�, nazwisko, adres) bez �adnej podstawy prawnej.

W Piotrkowie Trybunalskim niezadowolony obywatel odwo�a� si� do wojewody ��dzkiego, kt�ry uzna�, �e przepisy przyj�te przez miasto naruszaj� zasady poprawnej legislacji i o werdykt zwr�ci� si� do Wojew�dzkiego S�du Administracyjnego. S�d obowi�zek znakowania uchyli�.

W Wodzis�awiu �l�skim przepisy miejskie zaskar�y� rzecznik praw obywatelskich, zaalarmowany przez obywateli, kt�rym si� nie podoba�o, �e za brak czipa stra� miejska nak�ada na nich mandaty.

W sprawie uchwa�y gda�skich radnych wypowiedzia� si� Naczelny S�d Administracyjny, uznaj�c obowi�zek znakowania ps�w i rejestrowania danych w�a�cicieli za sprzeczny z konstytucj�.

Niezra�eni do�wiadczeniami swoich koleg�w samorz�dowcy z Radomia i Tczewa w�a�nie uchwalili obowi�zek znakowania i zach�caj� mieszka�c�w darmowymi akcjami. W Radomiu magistrat zafundowa� ponad 5 tys. mikroczip�w (ps�w jest w mie�cie oko�o 15 tys.) W lecznicach, kt�re podpisa�y umowy z miastem, w�a�ciciele zwierz�t p�acili tylko 15?20 z� za zabieg wszczepienia kapsu�ki pod sk�r� i mogli za�atwi� wszystkie formalno�ci zwi�zane z rejestracj� w bazie danych. Za nieobecno�� mikroczipa na psim karku w Radomiu ju� od czerwca trzeba b�dzie zap�aci� 500 z�, w Tczewie ? 200 z�. Na miejskich forach internetowych podnios�y si� wi�c g�osy niezadowolonych, zapowiadaj�cych odwo�ania do rzecznika praw obywatelskich. Fina� zapewne b�dzie taki sam jak w Gda�sku czy Piotrkowie ? s�d uchyli nieprawomocne zarz�dzenie radnych.

W psim ogonie Europy

W krajach europejskich ps�w jest mniej ni� w Polsce, a znakowanie ju� od kilku lat prawie wsz�dzie jest obowi�zkowe. W sp�nionej Wielkiej Brytanii planuje si� je wprowadzi� w tym roku. W Niemczech czipowa� trzeba od 2009 r. We W�oszech ju� od 1991 r. bazy danych, zawieraj�ce zar�wno dane ps�w (czyli numer czipa, wiek, p�e�, szczepienia), ale przede wszystkim dane osobowe w�a�cicieli, prowadz� Lokalne Agencje Sanitarne podlegaj�ce ministerstwu zdrowia. (W Polsce taki rejestr mia� by� w gestii MSWiA). Najwi�cej problem�w sprawia w�a�nie prowadzenie rejestru, ze wzgl�du na kwesti� ochrony danych osobowych. Dlatego zwykle maj� do niego dost�p tylko policja, stra� miejska i pogotowie ratunkowe, a lekarze weterynarii mog� zobaczy� wy��cznie informacje o psie, bez danych w�a�ciciela. Znalezienie istotnej informacji, czy pies by� szczepiony przeciwko w�ciekli�nie, zajmuje kilkana�cie sekund.

Polskie samorz�dy, kt�re przeprowadzi�y akcje czipowania, cz�sto korzystaj� z mi�dzynarodowej bazy danych Safe-Animal, zarejestrowanej w og�lnokrajowym, jawnym rejestrze zbior�w danych osobowych, prowadzonym przez generalnego inspektora ochrony danych osobowych. Safe-Animal jest cz�ci� organizacji Europetnet, kt�ra zrzesza wi�kszo�� europejskich baz i ma w swoich rejestrach 24 mln ps�w. Wstukuj�c numer czipa w wyszukiwarce Europetnet, dostaniemy tylko informacj� o kraju pochodzenia zwierz�cia i kontakt do narodowej bazy danych. Z Europetnetem wsp�pracuje Polskie Towarzystwo Rejestracji i Identyfikacji Zwierz�t, posiadaj�ce og�lnopolsk� baz� danych i zach�caj�ce ju� od kilku lat do znakowania zwierz�t w ramach akcji ?Podaj �ap�?.

Wi�kszo�� schronisk znakuje zwierz�ta i te dane te� trafiaj� do Europetnetu. Ale s� takie przytuliska, kt�re wszczepiaj� czipy i nigdzie ich nie rejestruj�. W Polsce nietrudno znale�� bezdomnego psa z dwoma mikroczipami, kt�ry nie figuruje w �adnej bazie danych. Podobne zamieszanie panowa�o w Europie na prze�omie lat 80. i 90., gdy na rynku konkurowa�o kilku producent�w czip�w i sprz�t nie by� kompatybilny. Ca�e zamieszanie sko�czy�o si� w momencie przyj�cia standaryzacji. Dzi� na czipach widnieje 15-cyfrowy kod.

Polska ma zatem przetarte szlaki. Tym �atwiej mo�na by uporz�dkowa� ca�y ten ba�agan. Pi�tnowanie samorz�d�w za wprowadzanie obowi�zku czipowania wydaje si� absurdalne. Najbardziej sceptyczny g�os w debacie, jaka toczy si� w Polsce od lat, nale�y do Tadeusza Wypycha z Fundacji Argos. ? B�dzie jak z abonamentem radiowo-telewizyjnym, kt�rego nikt nie p�aci. A jedynym wymiernym efektem powszechnego znakowania b�d� wi�ksze przychody producent�w mikroczip�w i czytnik�w.

Wszyscy wydaj� si� jednak zgodni, �e spraw� trzeba za�atwi�. Ale na razie nic si� nie dzieje poza tym, �e na stronie Parlamentarnego Zespo�u Przyjaci� Zwierz�t wisi, od listopada 2010 r., projekt autorstwa jednej z organizacji prozwierz�cych.

Pocz�tkowo znakowanie mia�o by� elementem nowelizacji ustawy o ochronie zwierz�t. Potem projekt osobnej ustawy mia� powsta� w MSWiA. Nast�pnie powr�cono do koncepcji inicjatywy poselskiej.

Podobno w klubie PO brak woli politycznej. Ale sprawa nie jest przegrana. Prezydent Komorowski jest czipom bardzo przychylny. I niewykluczone, �e z inicjatyw� wyst�pi.

Polityka - Agnieszka Sowa, 22 maja 2012

�r�d�o: czasopismo Polityka