03.11.2014 

Zapytali�my powiatowego lekarza weterynarii w Poznaniu o trzy niewielkie, gminne zak�ady przetrzymuj�ce bezdomne zwierz�ta w Dopiewie, Mosinie i Komornikach (ten ostatni obs�uguje
r�wnie� miasto Puszczykowo). W ubieg�ym roku przyj�y one ��cznie 331 bezdomnych ps�w.
 
Zak�ady w Dopiewie i Mosinie by�y do 2006 r. nadzorowanymi schroniskami, ale z powodu nie spe�niania wymaga� weterynaryjnych zosta�y z rejestru skre�lone. Znaczy to tylko tyle, �e przesta�y by� formalnie nadzorowane, bo Inspekcja Weterynaryjna nie ma �rodk�w ani kompetencji spowodowania faktycznej likwidacji takich zak�ad�w.

   Wniosek do PLW w Poznaniu (09.09.2014)
   Odpowied� PLW (30.09.2014)

Po latach jakie up�yn�y od takiego ich skre�lenia, powiatowy lekarz weterynarii przyznaje, �e "dzia�aj� na zasadach schronisk", tzn. s� docelowym miejscem utrzymywania bezdomnych zwierz�t, i cho� ma na nie oko, to nie sprawuje nad nimi formalnego nadzoru ani ? tym bardziej ? nie zamierza stosowa� �adnych �rodk�w nadzoru.

To bardzo rozs�dne stanowisko, bo gdyby post�powa� zgodnie z liter� prawa, powinien zn�w wpisa� je do rejestru, dokona� formalnej kontroli i stwierdzi�, �e nie spe�niaj� wymaga� weterynaryjnych, opracowanych dla zak�ad�w utylizacji. Bo nie s� to dzia�ki z 9-hektarow� stref� buforow�, ogrodzone i utwardzone, a na ka�dej osobna infrastruktura z licznymi pomieszczeniami specjalnego przeznaczenia, w tym piece do spalania zw�ok. Nie spe�niaj� takich wymaga�, bo gminy po prostu utrzymuj� tam od zawsze swoje bezdomne psy i nie zainwestowa�y w to nagle milion�w z�otych.

Powiatowy lekarz weterynarii musia� by w tej sytuacji wnioskowa� o ukaranie za prowadzenie nielegalnych schronisk i wyda� decyzje administracyjne o zakazie dzia�alno�ci. Gminy za� powinny zlikwidowa� te zak�ady a psy wywie�� do innych schronisk. Czyli praktycznie do tych, kt�re zawsze gotowe s� przyj�� ka�dy transport zwierz�t z dowolnego miejsca Polski. Na przyk�ad do schroniska w Bia�ogardzie, gdzie �miertelno�� si�ga nawet 3/4 przyj�tych ps�w. Psy utraci�y by jak�kolwiek opiek� ze strony gminy, lokalnej spo�eczno�ci czy w�a�cicieli poszukuj�cych swoich zwierz�t. Gminy ponios�y by nadzwyczajne koszty zadr�czenia zwierz�t na �mier�, przeciwko czemu protestowali by obywatele troszcz�cy si� o zwierz�ta, jak i ci troszcz�cy si� o publiczne pieni�dze.

Rozs�dne stanowisko powiatowego lekarza weterynarii w Poznaniu nie ma jednak dobrego oparcia w przepisach prawa, wi�c pozostaje mu odwo�a� si� do nielogicznej, ale powszechnie stosowanej konstrukcji my�lowej. Polega ona na tym, �e schroniska nie spe�niaj�ce urz�dowych wymaga� uznaje si� czysto werbalnie za "co� innego" ni� schroniska (np. "przytuliska", "miejsca przetrzymywania zwierz�t", "hotele" itp.), zatem si� ich nie rejestruje, co pozwala unikn�� ca�ej lawiny konsekwencji. R�wnocze�nie, co bardziej przyzwoity organ nadzoru, poczuwa si� do obowi�zku nadzorowania ich "jak schronisk". Ale na innych formularzach, pozwalaj�cych mu odnosi� si� og�lnie do "zwyczajowo przyj�tych zasad post�powania przy utrzymywaniu zwierz�t domowych". Bo przecie� tak naprawd� o nic innego ni� zwyk�� przyzwoito�� tu nie chodzi.
 
Powiatowy lekarz weterynarii w Poznaniu zapewnia nas, �e z bezdomnymi zwierz�tami w tych trzech zak�adach nie dzieje si� nic z�ego, a czeka je los jeszcze lepszy (perspektywa schroniska mi�dzygminnego w Ska�owie), wi�c brak formalnego nadzoru (tzn. odpowiednich protoko��w z kontroli i decyzji administracyjnych) powinien by� w naszych oczach uzasadniony. Przekona� nas.

Tym samym jednak rezygnujemy z dokumentowanej wiedzy o dzia�alno�ci schronisk, tzn. ile dok�adnie zwierz�t i sk�d zosta�o przyj�tych oraz co si� z nimi sta�o, ile zosta�o oddanych "do adopcji", ile u�mierconych. W og�lnym za� przypadku, bez dokument�w formalnego nadzoru nad schroniskami nie upewnimy si�, czy zwierz�ta wy�apywane w gminach s� w og�le gdzie� utrzymywane, czy nie jest to np. zaro�ni�ta chwastami ��ka (jak schronisko Z. Kossewskiego w W�gorniku) albo adres mieszkania w bloku na osiedlu, podany w zg�oszeniu do ewidencji dzia�alno�ci gospodarczej (np. schroniska Ewy Biedrzyckiej). W przypadkach wielu, innych ni� pozna�ski, powiatowych lekarzy weterynarii, praktyka nie rejestrowania z urz�du i nie nadzorowania miejsc odstawiania bezdomnych zwierz�t, nie wynika z poczucia odpowiedzialno�ci, lecz na odwr�t ? z przyzwolenia na ich zyskowne, pok�tne pozbywanie si�. Powiedzmy wprost, �e czasem to przyzwolenie nie jest bezinteresowne. Argument o konieczno�ci tolerowania dowolnych odbiorc�w bezdomnych zwierz�t, z powodu braku schronisk spe�niaj�cych wymogi nadzoru, s�u�y wtedy interesom przeciwnym do ochrony zwierz�t, a czasem nawet wr�cz przest�pczym.

Konieczna zmiana polityki

W skali ca�ego kraju i wielu lat, nadz�r nad spe�nianiem przez schroniska wymaga� weterynaryjnych, a szczeg�lnie niedorzeczno�� samych tych wymaga�, sta� si� narz�dziem szanta�owania spo�ecze�stwa przez administracj� rz�dow�. Rz�d narzuca alternatyw�: albo bezdomne zwierz�ta b�d� posy�ane do zak�ad�w utylizacji, albo b�d� usuwane jakkolwiek, bez �adnego nadzoru. Tak czy owak, nie ma co pyta� o los zwierz�t kt�rym "zapewniono opiek�" za publiczne pieni�dze.

Gminom za� pozostaje albo niedorzecznie inwestowa� miliony z�otych, albo finansowa� porzucanie zwierz�t lub doprowadzanie ich do �mierci. By u�atwi� gminom wyb�r tej drugiej opcji, pa�stwo gwarantuje funkcjonariuszom publicznym, �e cokolwiek zrobi� w tej sprawie, nie b�d� za to ponosi� odpowiedzialno�ci. A to z powodu niesp�jno�ci prawa ochrony zwierz�t. W ostateczno�ci za� wybroni ich prokurator i s�dzia.
 
Zmiana tej paranoicznej polityki wymaga zmiany celu rz�dowego nadzoru, z "ochrony zdrowia publicznego" na "ochron� zwierz�t". A wi�c ten cel, o kt�rym m�wi ustawa nakazuj�ca wy�apywanie ich do schronisk. Wymagania bezpiecze�stwa stawiane zak�adom utylizacji, powinny by� zast�pione wymaganiami co do opieki nad zwierz�tami. Wtedy te� opieka taka mog�aby by� legalnie podejmowana w dowolnych miejscach, jakie s� w zasi�gu gmin. Wystarczy uj�� w przepisy owe "zwyczajowo przyj�te zasady post�powania przy utrzymywaniu zwierz�t domowych", jakimi powiatowy lekarz weterynarii w Poznaniu mo�e kierowa� si� dzi� tylko nader og�lnikowo.

Zmiana paranoicznej polityki wymaga przede wszystkim tego, by rz�dowy nadz�r by� skuteczny i odpowiedzialny, tzn. zdolny sam wyegzekwowa� swoje decyzje, a nie tworzy� w��cznie papierowe stany administracyjno-prawne. Bo te nijak nie przystaj� do cywilno-prawnych narz�dzi realizacji zada� przez samodzielne gminy. Administracj� rz�dow� mo�na przecie� wyposa�y� w skuteczne narz�dzia nadzoru. Na przyk�ad wprowadzi� nadzorcze zast�powanie gminnej opieki na koszt gminy, w przypadku gdy jej opieka nie spe�nia ustalonych, minimalnych wymaga�.

Takie proste i tanie (dla rz�du) rozwi�zanie, jest jednak w kr�gach rz�dowych nie do pomy�lenia. Publiczne zadanie ochrony zwierz�t musia�o by wtedy znale�� swe wyra�ne okre�lenie tak�e na szczeblu administracji rz�dowej i w bud�ecie centralnym (wojewoda musia� by mie� gdzie zapewnia� opiek� zast�pcz� na koszt gminy). Oznacza�o by rezygnacj� z wygodnej pozycji administracji rz�dowej, jak� daje przypisanie zadania ochrony zwierz�t domowych wy��cznie gminom. Rz�dowi postaje nadz�r, kt�ry wprawdzie niewiele mo�e, ale przede wszystkim za nic nie odpowiada. A poniewa� oparty jest na niedorzecznych normach, wi�c jego dzia�anie polega g��wnie na "przymykaniu oka". Nie trzeba dodawa� jaki ogromny potencja� korupcjogenny ma taka sytuacja.

Od czasu przypisania gminom zadania ochrony przed bezdomnymi zwierz�tami (1996) a potem instytucji ich wy�apywania (1997), wy��cznym dzia�aniem centralnej w�adzy by�o odcinanie si� od wynikaj�cej z tego patologii. Kolejne zmiany ustaw w zakresie problemu bezdomnych zwierz�t powodowa�y dalsze psucie prawa, w wyra�nym celu dystansowania si� rz�du od odpowiedzialno�ci za narastaj�ce, kosztowne barbarzy�stwo.

�r�d�o: BOZ org