Hycle nadal wy�apuj� bezdomne psy i koty, kt�re potem znikaj�. W przepe�nionych schroniskach umiera co czwarte zwierz�. Najwy�sza Izba Kontroli pokazuje, �e gminy zbojkotowa�y nowe przepisy.

Dwa lata temu Sejm uchwali� zmian� ustawy o ochronie zwierz�t. Mia�a zapobiec powszechnej praktyce zawierania przez samorz�dy um�w z hyclami.

Ci brali pieni�dze, od�awiali bezdomne psy i koty - i s�uch po nich gin��. Wed�ug Tadeusza Wypycha z Fundacji Argos, autora raportu "Hycel polski", znika� w ten spos�b co drugi schwytany pies.

Podobnie by�o w schroniskach. Obro�cy zwierz�t alarmowali o cmentarzyskach zwierz�t znajduj�cych si� w ich pobli�u. Schroniskom gminy p�aci�y od sztuki, ale nie sprawdza�y, ile jest zwierz�t na ich terenie. Nie by�o systemu identyfikacji zwierz�t, wi�c nie da�o si� ustali� losu psa czy kota.

Bojkot powszechny

Dlatego powsta�a nowelizacja ustawy o ochronie zwierz�t przygotowana przez Parlamentarny Zesp� Przyjaci� Zwierz�t. Na gminy na�o�ono obowi�zek uchwalania rocznych plan�w opieki nad bezdomnymi zwierz�tami, finansowania sterylizacji w schroniskach, zakazano zawiera� umowy z hyclami, je�li nie wyka��, �e maj� gdzie umie�ci� zwierz�. Nakazano te� samorz�dom, by okre�li�y warunki, jakie maj� spe�nia� schroniska i inne miejsca przetrzymywania zwierz�t. I by je kontrolowa�y.

Samorz�dowcy protestowali, argumentuj�c, �e nie maj� pieni�dzy. W ko�cu zbojkotowali nowe prawo. Pokaza� to najnowszy raport NIK. Wi�kszo�� z 18 skontrolowanych samorz�d�w nie zapewnia "opieki" nad zwierz�tami (co nakazuje im ustawa), lecz jedynie "ochron�" przed nimi (takie zadanie nak�ada ustawa o przestrzeganiu porz�dku i czysto�ci w gminach).

61 proc. zleca�o od�awianie zwierz�t bez zapewnienia im miejsca w schroniskach. NIK podaje przyk�ad: 117 ps�w wy�apanych przez hycla z Olkusza znikn�o.

Do hycli trafi�o 80 proc. wszystkich pieni�dzy, kt�re gminy wyda�y na bezdomne zwierz�ta! (reszta posz�a na utrzymanie ich w schroniskach). 67 proc. samorz�d�w zawar�a umowy z hyclami, kt�rzy nie mieli uprawnie� do takiej dzia�alno�ci.

Jedn� trzeci� pieni�dzy wydanych na opiek� nad zwierz�tami samorz�dy wyda�y nielegalnie lub niegospodarnie. A nie s� to pieni�dze ma�e. Wed�ug bada� Tadeusza Wypycha gminy p�ac� od stu do nawet kilku tysi�cy z�otych od z�apanego psa.

Po�owa skontrolowanych przez NIK samorz�d�w nie sprawdza, co si� dzieje ze schwytanymi zwierz�tami. 61 proc. samorz�d�w nie stawia�o hyclom i schroniskom w umowach �adnych wymaga�. 80 proc. nie ��da�o prowadzenia ewidencji zwierz�t, co znakomicie u�atwia ich "znikanie".

Bo �ycie si� nie op�aca

Dlatego 63 proc. schronisk, przytulisk czy hoteli dla zwierz�t nie prowadzi�o ewidencji. Schronisko w Bia�ogardzie, kt�re przyzna�o si� do u�miercania 40 proc. ps�w (ile umar�o samo - nie wiadomo, bo ewidencji nie ma), dostawa�o od gmin od 1,2 do 1,5 tys. z� od ka�dego psa. Jednorazowo. A wi�c op�aca si� pozby� go jak najszybciej, by nie ponosi� koszt�w utrzymania i przyj�� nast�pnego. Nic dziwnego, �e obro�cy zwierz�t znale�li w pobli�u schroniska w Bia�ogardzie nielegalne cmentarzysko.

Skoro wy�apywanie i tworzenie pseudoschronisk to intratny biznes, zajmuj� si� nim przedsi�biorstwa. Przyjmuj� nazwy sugeruj�ce, �e s� organizacj� ochrony zwierz�t. Lub wr�cz podszywaj� si� pod organizacje istniej�ce. Np. zamkni�te po licznych interwencjach obro�c�w zwierz�t "schronisko" w Bia�ogardzie prowadzi�o Towarzystwo Ochrony Zwierz�t "Animals" - nazwa niemal identyczna z Og�lnopolskim Towarzystwem Ochrony Zwierz�t "Animals" - znan� organizacj� prowadz�c� schroniska i interwencje w sprawach okrucie�stwa wobec zwierz�t.

Ciasnota - tortura

Nic wi�c dziwnego, �e 86 proc. skontrolowanych przez NIK miejsc przetrzymywania bezdomnych zwierz�t nie zapewnia�o im w�a�ciwych warunk�w - g��wnie z powodu przepe�nienia. W schroniskach jest 34,1 tys. miejsc dla ps�w i 4,3 tys. dla kot�w. Ps�w jest w nich trzykrotnie wi�cej, a kot�w - pi�ciokrotnie. NIK pisze w raporcie, �e co czwarte zwierz� w schronisku umiera lub jest zabijane. Koty dwa razy cz�ciej ni� psy.

Lepiej maj� si� zwierz�ta w schroniskach, kt�re s� w�asno�ci� samorz�d�w. Stawka dzienna na psa wynosi tam ok. 6,5 z�, podczas gdy w prowadzonych przez przedsi�biorc�w jest dwu-, trzykrotnie ni�sza.

Niekt�re samorz�dy uznaj� z g�ry wszystkie bezdomne zwierz�ta za "zagro�enie", korzystaj�c z furtki prawnej: takie zwierz� nie musi mie� zapewnionego miejsca w schronisku. W praktyce oznacza to, �e mo�na je po od�owieniu zabi�. NIK wymienia gminy Skar�ysko-Kamienna i Stawiski.

Obowi�zek sterylizacji wykonywano tylko w dw�ch skontrolowanych schroniskach, i to g��wnie zwierz�t id�cych do adopcji. Tymczasem sterylizacja najlepiej i najtaniej zapobiega bezdomno�ci ps�w i kot�w.

Znakowanie obowi�zkowe

NIK postuluje m.in.: * ustawowy obowi�zek rejestracji i znakowania ps�w, by mo�na by�o �ledzi� ich los po od�owieniu; *ustanowienie, �e gminne programy opieki nad bezdomnymi zwierz�tami s� aktami prawa miejscowego - dzi� nie s�, wi�c nie maj� mocy prawnej; *obowi�zek uzyskiwania zgody inspekcji weterynaryjnej na rejestracj� schroniska, przytuliska czy innego miejsca przetrzymywania zwierz�t; *nakazanie samorz�dom okre�lenia w umowach i kontrolowania warunk�w, jakie maj� by� tam zwierz�tom zapewnione; *wykre�lenie z ustawy obowi�zku "wy�apywania" i zostawienie tylko "opieki" nad bezdomnymi zwierz�tami.

NIK stwierdzi� te�, �e inspekcja weterynaryjna nie wywi�zuje si� w�a�ciwie z kontroli schronisk, przytulisk i hoteli dla zwierz�t.

Tadeusz Wypych, kt�ry spo�ecznie kontroluje, jak realizowany jest obowi�zek opieki nad bezdomnymi zwierz�tami, potwierdza ustalenia NIK. I dodaje: - Wy�apywanie zwierz�t "donik�d" znacznie si� zwi�kszy�o, bo gminy przesta�y formalnie odpowiada� za "dalsze post�powanie z tymi (wy�apanymi) zwierz�tami".

Zobowi�zanie do sterylizacji w schroniskach podnios�o ceny za wy�apanie psa. I spowodowa�o zaniechanie przez gminy finansowania sterylizacji wolno �yj�cych kot�w. W schroniskach najcz�ciej nie ma gabinet�w weterynaryjnych, wi�c nie ma komu, od kogo ani jak egzekwowa� obligatoryjnej sterylizacji.

Nowelizacja ustawy powi�kszy�a chaos prawny, dowolno�� post�powania ze zwierz�tami i wydawania pieni�dzy pod pretekstem opieki. Np. nowa praktyka to brak umowy gminy ze schroniskiem, gdy hycel legitymuje si� umow� o wynajmowaniu w nim boks�w. Schronisko nie odpowiada za los zwierz�t w wynaj�tych boksach, za� hycel formalnie wykona� umow� z gmin�.
05.08.2013 Ewa Siedlecka, Gazeta Wyborcza
-------------------